Ræktun vínviðar

01.08 2012

Í mörgum heimilisgörðum  eða á sumarbústaðalóðum, þar sem eru upphituð gróðurhús, er eflaust hægt að finna vínvið (Vitis vinifera) sem gjarnan er kallaður “Evrópskur vínviður.”
Allar þekktustu vínþrúgur eru undirtegundir þeirrar plöntu, eins og t.d. Cabernet  sauvignon, Chardonnay og Merlot.  Ræktun vínviðar er þekkt frá þriðja árþúsundi f. Kr.   Þó V. vinifera sé talin eftirsóknarverðust til ræktunar eru fleiri tegundir sem koma til greina t.d.  Ameríkuvínviður ( V. labruca) en hann þrífst í kaldara loftslagi.  Sá vinviður sem aðallega er ræktaður hér er V. vinifera og helstu yrki, sem eru snemmþroska eru: Frankenthaler ( blá ber), Nordica ( blá ber), Himrod (græn ber), Bianca (græn ber) og Vroege van de Laan (græn ber).

Þegar ræktaður er vínviður í gróðurhúsi þarf húsið að vera upphitað, því plantan þolir ekki að frjósa.  Jarðvegurinn þarf að vera vel framræstur og sýrustigið á að vera pH 6 til 7,5. Ræturnar liggja nokkuð djúpt og því er nauðsynlegt að jarðvegurinn sé góður og næringarríkur ca 50 cm djúpur og með grús neðst.  Það er ágætt að planta vínvið uppvið gafl gróðurhúss ca.25 cm frá vegg.  Plantan þarf að hafa stuðning frá láréttum vírum sem hún festir sig við.  Vírana þarf að festa vel bæði niður við jörð og efst uppi.  Það er áríðandi að geta haft góða stjórnun á loftun og hita, sérstaklega upp á það að frævun og aldinþroski heppnist.  Vínviðurinn ber ávöxt á eins árs greinum, þess vegna er nauðsynlegt að klippa þær á hverju ári, eftir uppskeru á haustin, til að örva myndun nýrra sprota.  Það verður að gæta þess að fjarlægja laufblöð frá berjaklösum svo sólin nái til berjanna á meðan þau eru að þroskast.

Eftir aldinmyndun þarf að lofta vel út til að forðast grámyglu og mjölsvepp.  Spunamaur má forðast með því að væta gangveg eða úða með lífrænum efnum. Vínviður getur þroskað  aldin af bráðþroska yrki á 2. til 3. vikum.  Þegar farið er að lofta þarf að hafa net fyrir loftræstingargluggum því það hafa fleiri en við áhuga á vínberjunum. Fuglunum t.d. finnst freistandi að koma og fá sér smá smakk af þessum girnilegu ávöxtum.  Á haustin þarf að minnka hitann á vínviðarplöntunni svo hún fái tíma til að fella laufin en í febrúar, mars farið þið svo að hækka hitann aftur.  Besta aðferðin við fjölgun vínviðar er að taka græðlinga með tveimur brumum, setja í pott sem inniheldur jarðveg sem er 60%vikur og 40% mold.  Hitastigið er haft 15-18°C og ári síðar er kominn tími til að gróðursetja.  Ber vínviðarins hafa í aldaraðir verið notaður til víngerðar en það má nota þau á margvíslegan hátt t.d. með ostum, í salat og til að búa til úr þeim sultur, hlaup o.fl.   Vínviðarlaufið má nota utanum allskonar fyllingar eins og  grænmeti, baunir, kjöt, fisk eða hvað sem okkur kemur í hug.  Þá er blöðunum vafið utanum kræsingarnar og þær síðan  bakaðar í ofni í eldföstu móti.

Ég læt hér fylgja uppskrift af vínberjahlaupi.

Vínberjahlaup

750 gr. vínber
400 gr.sykur
3. matsk. sítrónusafi
2. matsk. sultuhleypir

Setjið berin ásamt sykrinum í pott og hellið sítrónusafanum yfir. Komið upp rólegri suðu og hrærið varlega í og bætið sultuhleypinum útí. Látið malla 10-20 mín, (tíminn fer eftir þroska berjanna) mikið þroskuð styttri suða, lítið þroskuð lengri suða.  Þegar lögurinn hefur soðið í hæfilegan tíma er honum hellt í gegnum síu, í annað ílát, þannig að steinar og hrat skiljist frá.
Hlaupið er síðan sett í hreinar krukkur.  Ath. ef berin eru mikið þroskuð eru þau líka orðin mikið sætari og  þá þarf ekki eins mikinn sykur og gefinn er upp hér.

Gangi ykkur vel við vínviðarræktunina.
Vínberjakveðja
Magnús Jónasson
Skrúðgarðyrkjufræðingur

Umræður

Sólveig
19 mars 2013 14:50

Ég held að það sé misskilningur í þessari grein um vínviðarræktun að hann verði að vera í upphituðu gróðurhúsi, granni minn er fær þessi fínu vínber af plöntu í óupphituðu gróðurhúsi. Kv. S. Rangárþingi ytra

Hendrik Jafetsson.
13 febrúar 2014 4:08

Sólveig, veistu hvaða yrki það er. Ég hef reynt 3 teg. í köldu húsi í Tungunum en þær drápust allar.

Skrifaðu athugasemd

03.05.2013

Kurl

Þegar við erum að klippa tré og runna fellur oft til óhemju mikið magn af viði.  Margir eiga sumarbústaði eða land og hafa ræktað upp hin ýmsu tré í mörg ár.  Þegar trén eru orðin stór og stæðileg getur komið að því að það þurfi að fjarlægja eitthvað af þeim til þess að fá betri birtu og vaxtarskilyrði fyrir þau sem  eiga halda áfram að dafna og verða enn stærri.  Stundum þurfum við líka að klippa  til að hleypa  birtu inn í krónu trés. 

15.04.2013

Matjurtir

Það fyrsta sem við þurfum að hafa í huga þegar við förum út í grænmetisræktun er að velja skjólgóðan og bjartan stað. Góður plús er að staðurinn snúi mói suðri. Þar þarf að vera vel framræst og góð jarðvegsdýpt en það er c.a. 30-40 c.m. Þegar þetta er til staðar eru vaxtar möguleikar töluvert góðar fyrir grænmetisplönturnar.  Ef jarðvegurinn er frjósamur getur verið nóg að bæta í hann safnhaugsmold,moltu og jafnvel húsdýraáburði.  Plöntur þarfnast margra næringarefna eins og t.d. niturs eða köfnunarefnis (N), fosfórs (P) og  kalíums (K), ásamt snefilefna.

09.04.2013

Nokkur kartöfluyrki

Íslendingar byrjuðu að rækta Kartöflur Solanum tuberosum fyrir c.a. 255 árum.  Birni Halldórssyni prófasti í Sauðlauksdal við Patreksfjörð er oft eignaður heiðurinn af fyrstu kartöflurækt hér á landi.  Það mun þó ekki vera með öllu rétt því sænski baróninn Frederich  Wihelm Hastfer var aðeins á undan Birni og setti niður kartöflur á Bessastöðum vorið 1758. 

12.03.2013

Hvaða kryddplöntum má sá í mars?

Nú er sólin farin að hækka á lofti og bráðlega fer að vora. Það sem við sáum í mars þarf ekki neina sérstaka lýsingu.  Kryddfræ eru 7-20 daga að spíra, allt eftir tegundum. Það sem til þarf við sáninguna er góð sáðmold, sótthreinsaðir bakkar eða pottar, dagblöð til að setja yfir sáninguna.

07.03.2013

Nokkrar tegundir aldinjurta sem hægt er að rækta í gróðurhúsum

Þeir sem búa svo vel að eiga upphituð gróðurhús eiga möguleika á að rækta upp sitt eigið aldinmeti. Þar er um ýmislegt að velja. Tómatar, paprikur, melónur og eggaldin eru meðal margra skemmtilegra aldinjurta sem gaman er að spreyta sig á.  Þær eru ættaðar frá hitabeltinu og þurfa talsverðan hita og birtu til að geta gefið af sér uppskeru.

05.03.2013

Sáð fyrir sumarblómum í mars

Nú er tímabært að athuga hverju á að sá í mars.
Þau sumarblóm sem sáð er fyrir í mars eru:
 
Bláhnoða Ageratum houstonianum, sáð í mars,spírará 10-14 dögum

Blákragafífill Brachycome iberidifolia, sáð í mars,apríl,spírar á 8-12 dögum

13.02.2013

Risajúkka

Risajúkka (Hermannshvíld) Yucca guatemalensis (Yucca elephantipes) er falleg planta sem auðvelt er að rækta hér, sé hún inni.Langbest er að hafa hana í gróðurskála þar sem hún fær næga birtu og gott pláss. Risajúkkan er upprunalega frá Mið-Ameríku og í sínum heimahögum getur hún orðið allt að 10 m. á hæð.

11.02.2013

Sumarblóm og kryddplöntur sem má sá í febrúar

Nú er framundan mesti annatími við undirbúning og sáningar hjá þeim sem ætla að sá fyrir hinum ýmsu tegundum blóma og trjáplantna. Ég hef áður fjallað um allan undirbúninginn sem þarf að framkvæma þegar ætlunin er að sá fræjum. Í megin atriðum er aðferðin ein, sama hvaða fræjum á að sá.

05.02.2013

Pálsjurt (Pálsblóm) Saintpaulia ionantha

Þessi litla snotra pottaplanta er upphaflega frá Austur-Afríku, en þar vex hún villt. Upphaflega tegundin var dökk blá en núna eru yrkin orðin nokkuð mörg og hafa verið ræktuð upp frá Saintpaulia ionantha og Santpaulia confusa. Nú er litur blóma þessara jurta til í dökkbláu, hvítu, bleiku, rauðu og tvílit. Til eru yrki sem eru með fylltum blómum. Pálsjurtin er c.a 10 cm há, 12-15 cm í þvermál. Henni þykir gott að standa í birtu en þolir ekki að vera í mikilli sól yfir hásumarið. Lágmarkshiti fyrir hana i glugga eða birtu er 16-18 °C, þegar skammdegið er mest.

22.01.2013

Umpottun pottaplantna

Nú er sól farin að hækka á lofti og þá þarf að huga að umpottun á  pottaplöntunum. Umpottun ætti aðallega að fara fram í febrúar eða mars, c.a annað hvert ár, en það fer eftir tegundum og vexti. Þegar keyptar eru nýjar plöntur þarf ekki að umpotta þær það árið. Það er auðvelt að sjá hvort plantan þarfnast umpottunar, það er hægt að athuga það með því að losa plöntuna úr pottinum. Ef ræturnar fylla út í pottinn og sést nánast engin mold, eða að ræturnar eru farnar að vaxa í hringi (komin rótarflækja) þá er alveg nauðsynlegt að umpotta. Ef einhver mold er sjáanleg setjið þá plöntuna aftur í pottinn með viðbættum jarðvegi og hagræðið henni vel.


31 - 40 af 85
1 2 3 4 5 6 7 8 9 





Leita