Rótarskurður

01.09 2011

Ef flytja á tré skiptir miklu að ræturnar séu meðhöndlaðar rétt og að skerðing á þeim sé með minnsta móti. Sé farið er eftir ströngustu reglum um flutning stórra trjáa á að hefja undirbúning að minnsta kosti ári áður en flutningurinn sjálfur fer fram. Í flestum tilfellum nægir að stinga upp góðan hnaus í kringum tré sem eru allt að tveggja metra há og flytja þau með honum.

Þegar um stór tré er að ræða skal á fyrsta ári grafa holu og rótskera ræturnar hálfan hring umhverfis tréð. Stærð rótarhnaussins sem fylgir trénu fer að sjálfsögðu eftir stærð þess. Þumalfingursreglan segir að margfalda eigi þvermál stofnsins með 10 og rótskera í þeirri fjarlægð frá honum. Hafa verður í huga að tré með stórum rótarhnaus eru mjög þung og taka verður tillit til þess þegar tré eru rótarskorin. Ef um mjög stór tré er að ræða er óvinnandi vegur að flytja þau nema með öflugum vinnuvélum. Einnig getur verið gott að létta krónu trésins með því að grisja hana fyrir flutninginn.

Eftir búið er að grafa 40 til 50 sentímetra djúpan hálfhring kringum tréð og klippa á ræturnar skal fylla holuna aftur með lausum jarðvegi og þjappa honum hæfilega að rótunum. Hafa skal rótarskurðinn sem allra hreinastan og gæta þess að brjóta ekki rætur að óþörfu. Hárræturnar, sem taka upp næringu og vatn úr jarðveginum, endurnýjast næst trénu þar sem skorið hefur verið á ræturnar og gerir því fært að jafna sig fyrr eftir flutninginn.

Undirbúa skal jarðveginn á þeim stað sem tréð á að standa í framtíðinni ári áður en tréð er flutt. Stinga skal upp jarðveginn og blanda hann með lífrænum jarðvegi.

Ári seinna er tréð rótarstungið hinum megin og undir ræturnar og hnausnum pakkað í striga eða jarðvegsdúk til að halda honum vel saman. Gæta þarf þess að losa aftur um dúkinn þegar tréð er komið á sinn stað.
    

Flutningur

Gæta verður þess að sem minnst af jarðvegi hrynji af rótunum meðan á flutningi stendur svo að ræturnar skaðist ekki að óþörfu. Einnig þarf að passa vel að rótarhnausinn þorni ekki í flutningi. Ef flytja á tréð langa leið í opinni kerru eða á palli er nauðsynlegt að pakka því í striga svo að laufið vindþorni ekki á leiðinni. Rætur þola ekki beina sól og því mikilvægt að hlífa hnausnum við beinu sólskini. Ef ekki er hægt að gróðursetja trén strax verður að koma þeim fyrir í mold á skuggsælum stað og í skjóli.

Til að auðvelda niðursetningu trésins á nýja staðnum er best að hafa holuna sem það fer í nokkuð rýmri en hnausinn. Það auðveldar alla vinnu og kemur í veg fyrir að þurfi að þvinga rótunum ofan í holuna, enda fer slíkt illa með ræturnar. Skoða skal rótarkerfið vel þegar tréð er sett niður og klippa burt brotnar og sárar rætur. Einnig er gott að klippa ræturnar þannig að þær séu svipaðar að lengd og passi þannig vel í holuna.

Jarðvegurinn í kringum hnausinn verður að veralaus í sér eftir að tréð er komið niður til að auðveldar því að endurnýja ræturnar. Ekki má setja tré dýpra en það stóð áður.  

Til að tryggja að tré standi af sér veður og vinda eftir gróðursetningu og vaggi ekki til í holunni verður að veita því stuðning. Setja skal stoð eða stoðir við hliðina á trénu og binda það við hana.

Eftir að búið er að koma trénu fyrir í holunni og þjappa jarðveginum gætilega að hnausnum á að vökva vel og gæta þess að hnausinn þorni aldrei fyrstu vikurnar eftir gróðursetningu.

Vor eða haust

Tré má flytja hvort sem er á vorin eða haustin. Séu tré flutt að vori ná þau að skjóta rótum á nýja staðnum yfir sumarið og festa sig fyrir veturinn. Í góðu árferði geta rætur trjáa vaxið frá því í apríl og fram í október og ættu því tré sem eru flutt snemma að geta fest sig í jarðveginum fyrir næsta vaxtarskeið. Sé tréð flutt að hausti og rætur að vaxa fram í október og festa sig. Síðan hafa ræturnar forskot um vorið ef þær hefja aftur vöxt í apríl.

Hvort sem tré eru flutt að vori eða hausti verður að gæta þess að staga þau vel niður svo þau falli ekki um koll.

Umræður

Skrifaðu athugasemd

15.05.2012

Túnfífill í blíðu og stríðu

Ég held að allflestir garðeigendur séu ekki mjög ánægðir þegar þeir sjá túnfífil stinga upp kollinum í grasflötinni eða beðinu.  Margir líta einungis á fífilinn sem argasta illgresi en vita ekki hve áhrifamáttur hans er mikill.  Innihaldsefni hans eru m.a. sykur, insúlín,  ýmis vítamín  og steinefni.  Hér áður fyrr var túnfífillinn talinn með aðal lækningajurtum sem til voru. Rót og blöð voru þá tekin áður er hann blómstraði og voru  þá ýmist notuð saman eða  sitt í hvoru lagi, til lyfjagerðar.

11.05.2012

Fallegar grasflatir

Margir kannast við þau vandamál sem skapast þegar mosi fer að hasla sé völl á grasflötum.
Mosi hefur mikil áhrif á útlit, grasflata veikir grasvöxt og eykur líkur á að illgresi og aðrar óæskilegar tegundir stingi upp kollinum. Megin ástæður fyrir mosavexti eru: raki í jarðvegi, loftleysi, skuggi og að jarðvegurinn er súr. Mosinn elskar að vera í jarðvegi sem hefur mikið og stöðugt vatnsinnihald. Þess vegna getur verið nauðsynlegt að ræsa fram grasflötina svo hún losni við vatnið.

02.05.2012

Hersla á plöntum

Í upphafi er sáning, síðan dreifplöntun og þegar plönturnar eru orðnar ca. 10 cm. háar er kominn tími til að herða þær. Margir eru eflaust nú þegar byrjaðir að herða plönturnar sínar, hvort sem þær voru forræktaðar í íbúðarhúsinu, bílskúrnum eða hituðu gróðurhúsi. 

24.04.2012

Grænmetisrækt

Nú er fólk annað hvort búið eða við það að klára að sá fyrir því grænmeti sem er forræktað inni, eins og t.d. gulrófum og hnúðkáli.  Þá byrjar undirbúningurinn úti...

17.04.2012

Vorið er komið

Nú þegar vorið er komið og sumarið er nálægt því að láta sjá sig, fá margir moldarfiðring í puttana. Um allt land er jörð að verða frostlaus og þá er svo sannarlega yndislegt að anda að sér vorilminum. Krókusar og páskaliljur hafa fikrað sig upp úr jörðinni og lífga upp á umhverfið með litafegurð sinni.

11.04.2012

Jarðvegur - undirstaða ræktunar

Í kvæðinu Mold kallar Steinn Steinarr þann hluta jarðvegsins sem í daglegu tali nefnist mold drottningu lífsins, móður og lífgjafa allra lifandi vera. Þetta er fallegt og að öllum líkindum satt því gróður jarðar er háður moldinni og flestar aðrar lífverur háðar gróðri.

27.03.2012

Umpottun

28.02.2012

Vorlaukar og hnýði

Lauk- og hnýðisjurtum er yfirleitt skipt í flokka eftir því á hvaða tíma ársins þær eru settar niður og hvenær þær blómstra. Vorlaukar eru settir niður á vorin og blómstra á sumrin og fram á haust. Haustlaukar eru aftur á móti settir niður að hausti og blómstra á vorin. Plöntur, sem við köllum vorlauka í daglegu tali, þurfa ekki endilega að vera lauk- eða hnýðisjurtir því sumar þeirra hafa einfaldlega gildar
forðarætur.

01.02.2012

Sáning

17.01.2012

Fyrsti í vorsáningu

Nýtt ár heilsar með frosti og snjó og vorið virðist enn óralangt í burtu. Um svipað leiti og jólaskrautið hverfur aftur ofan í kassana tek ég fram fræbréfin og fer að huga að hverju skuli sá fyrir sumarið. Mörgum finnst kannski fullsnemmt að byrja að sá í janúar þegar kuldi og myrkur eru allsráðandi. Þó eru ýmsar tegundir, bæði fjölærar og sumarblóm, sem hentugt er að sá um þetta leiti.

15.12.2011

Jólatré

06.12.2011

Sígrænar plöntur

Nú þegar vetur er genginn í garð og snjórinn hefur lagst yfir gefa sígrænar plöntur kærkominn lit í tilveruna. Úrval sígrænna plantna einskorðast ekki við barrtré og runna, en ég ætla að láta nægja að fjalla um nokkrar tegundir í þeim hópi að þessu sinni.

30.10.2011

Vetrargræðlingar

Auðvelt er að fjölga ýmsum tegundum trjáa og runna með vetrargræðlingum. Þetta á við um nánast allar víðitegundirnar, alaskaösp og einnig er hægt að ná góðum árangri með ræktun vetrargræðlinga af hegg og ýmissa rifstegunda.


05.10.2011

yfirvetrun plantna og skjól

Aðlögun lífvera að kulda er margbreytileg. Sumar tegundir fugla leggja á sig langt og erfitt flug á suðlægari slóðir og fiskar synda í hlýrri sjó. Gróðurinn getur aftur á móti ekki tekið sig upp og flutt á hlýrri stað á haustin...

21.09.2011

Haustlaukar

Það er yndislegt þegar fyrstu vorblómin byrja að kíkja upp úr moldinni og gefa tilverunni lit eftir gráma vetrarins. Nú er rétti tíminn til að búa í haginn fyrir blómríkt vor og planta haustlaukunum.

15.09.2011

Sveppir og sveppatínsla

Ef safna á sveppum til átu er mikilvægt að vanda valið og neyta aldrei sveppa sem ekki hafa verið greindir sem hæfir til neyslu. Þrátt fyrir að hér á landi vaxi fáir eitraðir sveppir er aldrei of varlega farið og óþarfi að fara út í tilraunastarfsemi. 

25.08.2011

Ágústblóm

Ágúst er tími lilja og rósa. Nú er sumarið heldur betur farið að styttast í annan endann og prímadonnur garðsins keppast við að kreista út blóm áður en fyrsta frostið skellur á. Það er oft æsispennandi að sjá hvort það hefst. En það eru nú samt ekki bara prímadonnur sem blómstra í ágúst.

24.08.2011

Tími haustplantnanna

Hægt er að lengja sumarið með því að skipta sumarblómunum út fyrir harðgerðar haustplöntur eins og litríkt lyng eða sígræna sýprusa auk þess sem fjöldi annarra tegunda eru í boði.

17.08.2011

Rósir - gróðursetning og umhirða

Rósir dafna best í djúpum, næringarríkum og eilítið þurrum jarðvegi með sýrustigi milli 5,5 og 6,0. Sandblönduð mold (70% mold  og 30% vikursandur.) hentar því vel fyrir þær. Rósir eru misharðgerðar...

13.08.2011

Laufskrúð - annar hluti

Í síðustu viku fjallaði ég um ýmsar fjölærar plöntur sem skarta litfögru laufi. Laufskrúð er ekki eingöngu bundið við fjölærar plöntur. Fjölmargar runna- og trjátegundir skarta litríku laufi eða barri.

08.08.2011

Bóndarósin

Bóndarósin er blóm himinsins.   Í mínum huga minnir bóndarósin (Paeonia) mun frekar á fallega heimasætu í sveit, eilítið bústna og rjóða í kinnum, en íslenskan bónda þrátt fyrir að nafnið sé búsældarlegt. Nafnið bendir aftur á móti til þess að fyrstur bóndarósirnar í íslenskum görðum eigi uppruna sinn að rekja til Danmerkur þar sem plantan kallast bonderose. Sunnar í Evrópu...

04.08.2011

Laufskrúð

Þegar við veljum plöntur í garðinn er það oft blómgunin sem ræður valinu. Blómlitur, lögun, ilmur og blómgunartími eru þættir sem vega þar þungt. Oft spáum við lítið í hvernig laufið er þó blaðfagrar plöntur séu til mikillar prýði allt sumarið, ekki aðeins þegar þær standa í blóma. Sumar plöntur eru jafnvel eingöngu ræktaðar vegna laufskrúðsins.

02.08.2011

Gaman í garðinum

Frelsi til smekkleysis...

Garðyrkja er skemmtileg eða að minnsta kosti á hún að vera það. Margir garðeigendur leggja mikið á sig til að búa öllum plöntunum í garðinum kjöraðstæður, setja skuggaplöntur þar sem mestur skuggi er, alpaplönturnar norðan megin og binda upp hávaxnar jurtir svo þær fjúki ekki um koll í roki.

29.07.2011

Ígulrósir

Ígulrósir eru hópur harðgerðra runnarósa sem setja mikinn svip á umhverfið þessa dagana og er Hansarósin þar fremst í flokki. En 'Hansa' er ekki eina ígulrósayrkið sem er þess virði að rækta, þeirra á meðal er mikill fjöldi úrvals garðplantna.

25.07.2011

Mosinn í garðinum

Ein af klassískum spurningum sem garðyrkjumenn fá reglulega er hvernig er hægt að losna við mosann í grasflötinni og af hellunum. Því miður er það nú svo að ekkert eitt töfraráð er til gegn mosa. Mosi þrífst best í raka, skugga og súrum jarðvegi og til að koma í veg fyrir að mosi vaxi í garðinum þarf helst að koma í veg fyrir að þannig aðstæður myndist.

22.07.2011

Júlíblóm

Blíðviðri síðustu daga hefur heldur betur hleypt grósku í garðinn og júlíblómin skarta sínu fegursta. Kíkjum á það helsta sem er í blóma núna.

18.07.2011

Grænar kynjamyndir

Formklipping trjáplantna á sér langa sögu þó ekki sé vitað hver byrjaði fyrstur á þeirri iðju. Listin að forma plöntur í myndir er grein af sama meiði og þegar menn höggva skúlptúr í grjót. Ólíkt grjóti eru plöntur lifandi og síbreytilegar og myndin vex burt ef henni er ekki haldið við.

15.07.2011

Þyrnirósir

Þyrnirósirnar eru loksins byrjaðar að blómstra. Fyrstu blómin hafa oftast byrjað að springa út í lok júní en kuldakastið í vor hefur greinilega tafið þær talsvert.

13.07.2011

Eitraðar plöntur

Kristmann Guðmundsson, rithöfundur og töffari, var mikill áhugamaður um garða og plöntur. Auk skáldsagna skrifaði hann lítið kver um plöntur sem nefnist Garðaprýði. Kristmann stóð fyrir talsverðum innflutningi á nýjum tegundum plantna.







Leita